Naar: Verklaring van erfrechtNaar: Legaat

Erven zonder testament, wie zijn dan de erfgenamen?

Als u overlijdt zonder dat er een testament is, dan regelt de wet de verdeling van de erfenis. Er zijn volgens de wet 4 groepen van erfgenamen, die dan een erfdeel bij versterf krijgen (dit in tegenstelling tot een erfdeel bij testament).

Groep 1: Kinderen, man, vrouw van erflater.
In deze groep erven de langstlevende echtgenoot of echtgenote plus eventuele kinderen alles. Als een van uw eventuele kinderen al is overleden dan erven in zijn/haar plaats diens kinderen en/of diens kleinkinderen. Men noemt dat erven door plaatsvervulling. (zie ook: Minderjarigen als erfgenamen).

Er zijn 5 groepen van kinderen die recht hebben op een erfdeel.
1. De eigen kinderen.
2. De gewettigde kinderen, dat zijn kinderen die later gewettigd zijn door de echtgenoot. Dit is het geval als de moeder een kind kreeg, dat bij de geboorte de naam van zijn moeder kreeg. Als de moeder trouwt kan haar echtgenoot gelijktijdig (maar ook nog daarna) het kind 'erkennen'. Het kind draagt door deze erkenning de naam van de echtgenoot van zijn moeder en erft derhalve ook automatisch van zijn/haar 'erkenner'.
3. De 'erkende' kinderen. Dit zijn bijvoorbeeld kinderen die geboren worden binnen een relatie waarin samengewoond wordt. Als de man het kind erkend krijgt het daardoor zijn naam. Vindt er geen erkenning plaats dan krijgt het kind de naam van de moeder en heeft het dus geen recht op de nalatenschap van de vader. Had de moeder al een kind dat nog niet erkend was, dan kan de man dat ook erkennen, ook al is hij niet de echte vader. Een kind dat echter al erkend is door 'de vader' kan niet een tweede maal erkend worden door een 'andere vader', dat laat de wet niet toe. 'Erkennen' buiten het huwelijk heeft dus dezelfde gevolgen ten opzichte van het erfrecht als het hier voornoemde wettigen bij (of na) het huwelijk.
4. De kinderen die officieel geadopteerd zijn, zij hebben recht op een erfdeel van hun 'vader en/of moeder'. Erfrechtelijk zijn zij gelijkgesteld met eigen kinderen.
5. De onwettige kinderen. Deze 'buitenechtelijke' kinderen erven in gelijke mate als de wettelijke kinderen zoals genoemd in de hier bovenstaande 4 groepen. Voor wat de bewijsvoering betreft tot wie de natuurlijke ouder is van het kind kunnen er problemen ontstaan. Dit geldt met name voor 'vondelingen' maar ook voor kinderen die niet gewettigd c.q. erkend zijn door hun natuurlijke vader.

Kinderen van partners uit een vorig huwelijk hebben wettelijk geen recht op een erfdeel, deze kinderen hebben wel recht op een erfdeel van hun natuurlijke vader en/of moeder. Dit geldt ook voor stief- en pleegkinderen ook al dragen zij door officiële naamswijziging de naam van hun stief- of pleegvader. Zij hebben geen recht op een erfdeel, zij houden wel het recht op een erfdeel van hun natuurlijke vader en/of moeder. Wil men hier verandering in aanbrengen dan dient men een testament te maken. Overigens zijn voor de successiebelasting stief- en pleegkinderen wel gelijkgesteld met eigen kinderen, zij betalen dus hetzelfde lage tarief als de eigen kinderen over de erfenis.

Als er geen erfgenamen zijn in groep 1 komt groep 2 aan de beurt.
Groep 2: Vader, moeder, zus, broer van erflater.
Ieder uit groep 2 erft een gelijk deel. Plaatsvervulling komt ook hier voor. Is er bijvoorbeeld uw zus overleden, dan delen haar kinderen en/of kleinkinderen haar erfenis. Als er ook geen erfgenamen zijn in groep 2 dan komt groep 3 aan de beurt.
Groep 3: grootouders en overgrootouders.
Als eerste komen nu uw grootouders aan de beurt. De erfenis wordt dan eerst in twee gelijke delen gesplitst. Een deel voor uw grootouders van vaders kant en een deel voor uw grootouders van moeders kant. Zijn er geen grootouders dan erven uw eventuele overgrootouders, die eventueel in de plaats kunnen treden van hun kinderen (de grootouders). Als er ook geen erfgenamen zijn in groep 3 dan komt groep 4 aan de beurt.
Groep 4: bloedverwanten in de zijlijn (tot in de zesde graad).
Bij deze groep moet u denken aan uw neven, nichten, achterneven en achternichten. Als deze echter ook zijn overleden dan kunnen hun kinderen hun plaats vervangen.

Uw erfenis naar de staat.
Als er niemand te vinden is die voldoet aan de voorwaarden groep 4 voldoet dan vervalt uw erfenis aan de staat.

Wat krijgen uw erfgenamen als er geen testament is:
Als u geen testament heeft , dan bepaalt de wet hoe de erfenis verdeeld moet worden. De verdeling verloopt via de bovenstaande groepen, dus eerst komt groep 1 in aanmerking. Als er geen erfgenamen zijn in groep 1 dan gaat de erfenis naar groep 2 enz.

Voorbeeld: Een echtpaar dat in gemeenschap van goederen getrouwd is bezit € 100.000. Als de vrouw overlijdt dan houdt de man zijn helft van € 50.000,- (het gemeenschappelijk deel). De erfenis voor vader en kinderen is € 50.000,-. Bij een erfenis zonder testament hebben vader en de twee kinderen ieder recht op 1/3 deel, zijnde € 16.666,-. De vader heeft hier namelijk ook recht op een kindsdeel.

Als er wel een testament is:
Evt. beperking van het erfdeel bij versterf tot de legitieme portie van uw erfgenamen:
Een legitieme portie is een wettelijk erfdeel. Dat wil zeggen het is een door de wet vastgesteld minimum erfdeel waar uw erfgenamen (eventuele kinderen, ouders etc), recht op hebben. Uw kinderen kunt u namelijk nooit geheel onterven, wel kan u hun erfdeel beperken tot hun legitieme portie, dit moet gebeuren bij testament

Voorbeeld: Een echtpaar dat in gemeenschap van goederen getrouwd is bezit € 100.000. Als de vrouw overlijdt dan houdt de man zijn helft van € 50.000,- (het gemeenschappelijk deel). De erfenis voor vader en kinderen is € 50.000,-. Bij een erfenis zonder testamentaire beperkingen zouden vader en de twee kinderen ieder recht hebben gehad op 1/3 deel, zijnde € 16.666,-. De vader heeft hier namelijk ook recht op een kindsdeel. De eventuele beperking tot een legitieme portie voor de kinderen in het testament betekent hier echter dat de kinderen 2/3 krijgen van de €16.666,- hetgeen betekent dat ieder van de kinderen € 11.111,- krijgt. Wat de kinderen niet erven gaat naar de overige erfgenamen. Bij dit voorbeeld krijgt vader de volledige erfenis van zijn vrouw onder aftrek van de legitieme porties van zijn kinderen, d.w.z. € 16.666 + 2* 1/3 van € 16.666,- ( € 16.666,- + € 11.111)= € 27.776,-.

Zelf veranderingen aanbrengen in bovengenoemde wettelijke bepalingen bij testament.

Wie veranderingen wil aanbrengen in bovengenoemde wettelijke bepalingen kan dat doen per testament. In tegenstelling tot uw eventuele kinderen heeft uw eventuele echtgenote of echtgenoot geen recht op een legitieme portie. U kunt uw echtgenote of echtgenoot geheel onterven als u dat wil. Uw eventuele kinderen kunt u echter nooit helemaal onterven. Zij hebben altijd recht op hun legitieme (minimale) portie. Ook uw kleinkinderen die door plaatsvervulling erfgenaam zijn geworden kan men niet onterven, ook die hebben recht op hun legitieme portie.

Als uw erfgenamen niet behoren tot groep 1 is het volgende ook voor u van belang. Per testament kunt u uw ouders en al uw broers en zusters onterven, zij hebben namelijk geen recht op een legitieme portie.