| De onderstaande informatie
is globaal. Lokale gebruiken, maar ook als gevolg van stromingen, richtingen
binnen de religie kunnen bepaalde gebruiken afwijken van het hier beschrevene.
Achtergrond
De Grieks Orthodoxe Religie wordt in Griekenland door ruim 90% van
de Grieken beleden. Officieel is er een scheiding van staat en kerk, maar
praktisch gezien lopen een aantal zaken in elkaar over. Pas in de begin
jaren tachtig werd het bijvoorbeeld pas voor Grieken mogelijk ook te trouwen
zonder een kerkdienst. Voor begraven geldt eigenlijk hetzelfde, alleen
in de grote steden kan men een zgn., protestantse of een joodse begraafplaats
vinden. Er zijn nog geen crematoria in Griekenland. De Grieks-orthodoxe
kerk verbiedt namelijk het cremeren. Uitvaartcentra zoals wij die kennen
in Nederland komen in Griekenland eigenlijk niet voor, men baart veelal
thuis op.
Uitvaartverzorger
De rol van uitvaartverzorger in Griekenland is zéér beperkt. Zijn enige
taak is eigenlijk vervoerder en eventueel leverancier van de kist. Vrijwel
alles rondom de uitvaart wordt geregeld door de familie/naasten en met
behulp van een Grieks-orthodoxe priester.
Handelingen voor/bij de uitvaart
Een Grieks Orthodoxe uitvaart wijkt nogal af van die van een Nederlandse.
Allereerst wordt de overledene veelal binnen plusminus 24 uur begraven.
Dit heeft nogal wat consequenties voor de regeling van de uitvaart.
1. Familie en kennissen moeten snel op de hoogte gesteld worden, voor
buren, wijk-/dorpsgenoten wordt snel een 'rouwkaart' gedrukt, welke aan
bomen en lantaarnpalen in de buurt/dorp worden vastgemaakt.
2. De overledene wordt vrijwel altijd thuis opgebaard, zelfs in een grote
stad als Athene (4,5 miljoen inwoners), de overledene wordt gewassen en
klaargemaakt voor de begrafenis door de naaste familieleden.
3. Tot de begrafenis is er mogelijkheid tot rouwbezoek, de overledene
wordt vrijwel altijd thuis opgebaard. Men kleedt de overleden veelal nog
in een zogenaamde lijkwade. Bij overleden vrouwen wordt veelal een kort
haarlokje afgeknipt als aandenken.
4. Soms wordt er ook gebruik gemaakt van zogenaamde klaagvrouwen.
De uitvaart
Vóór de kerkdienst wordt de kist (meestal zonder deksel) met de overledene
op enige afstand van het altaar geplaatst met het gezicht naar het altaar
toe. Na afloop van de dienst -ongeveer een uur- gaan de familieleden,
vrienden en kennissen naar de kist om afscheid te nemen van de overledene.
Daarna vertrekt men naar de begraafplaats. De kist indien nodig in een
in een zgn. lijkauto en de rest volgt of lopend of per eigen auto. Volgauto's
zoals in Nederland komen eigenlijk niet voor.
Rouwkransdragers
De rouwstoet wordt veelal voorafgegaan met zgn., rouwkransendragers. Deze
kransen worden vastgemaakt aan drie lange stokken . Aan de stokken wordt
veelal een ronde poreuze (kunststoffen/purschuimachtige) slang op een
bamboeronding vastgemaakt en voorzien van rouwlinten met veelal teksten
die ook in Nederland gebruikelijk zijn. Het gebruik van bloemstukken,
-tuiltjes etc. is zeer ongebruikelijk op een begrafenis. Na de
ter aarde bestelling brengt de familie/naasten wel zogenaamde plengoffers
boven het graf (aarde, wijn e.d.).
De rouwkransen blijven op hun driepoot bij het graf staan tot de bloemen
zijn verwelkt.
Na de uitvaart
Op de derde dag na de uitvaart komt de familie weer bijeen bij het
graf en wordt er zgn. witte dodentaart(en) -van noten en granen gekookt
met suiker- gegeten
.
Op de negende dag gebeurt dit weer, maar dan eventueel ook met kennissen
en vrienden.
Na 40 dagen en na 12 maanden wordt er een speciale kerkdienst gehouden.
Het graf
Het graf (99,9% is van wit marmer en verhoogd als een soort
tombe) en is veelal voorzien van een kruis . Verder zijn veel graven voorzien
van geëmailleerde portretten. Vaak ziet men ook op de grafmonumenten alleen
de overlijdensdatum staan. Mede door het klimaat in Griekenland zien de
graven er goed verzorgd uit d.w.z. weinig verweerd en geen groene aanslag
of i.d. Pas bij heel oude graven ziet men soms mossen groeien op grafmonumenten.
Ruiming van
het graf
Na minimaal drie jaar kan het graf geruimd worden. D.w.z.
de kist wordt dan 'opgegraven' en de overblijfselen worden dan schoongemaakt en
bijgezet in een kleine kist. Dit werk wordt veelal door de familie zelf gedaan.
Men noemt dit dan ook wel het definitieve afscheid, immers wie vader, moeder etc.
nog in zijn herinnering als levend beeld heeft wordt bij deze 'schoonmaak' geconfronteerd
met een vergaan 'beeld'.
Iconostasis 
Langs wegen en met name op gevaarlijke punten ziet men in Griekenland
veel zgn. iconostasis . Dit zijn kleine herdenkingsmonumenten, in de vorm
van een kerkje, kapelletje, kruis etc. In deze herdenkingsmonumenten vindt
men soms een foto van de overledene, maar vrijwel altijd kaarten of foto's
met afbeeldingen van een icoon. of een of meerdere iconen (kopieën van
echte) . Tevens staat er altijd een oliepitje en fles(sen) met olie en
een pakje lucifers. Voor wie daar behoefte aan heeft kan het oliepitje
aansteken en daar een gebed doen.
Met dank aan Georgina
Heilig
| 
